Kościoły i kaplice Ukrainy

Bołszowce (Boguszowce) znane z dokumentów XV wieku, na początku XVIIw. zostały miastem, a za czasów radzieckich w 1940 roku - miasteczkiem i centrum rejonu (do 1963r.). W roku 1620 hetman Marcin Kazanowski, do którego należały Bołszowce, wyłowił w Dniestrze obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem [5] i wkrótce pokonał o wiele przewyższające liczebnie wojsko tatarskie. Początkowo obraz został umieszczony w zamkowej kaplicy miasteczka, a dnia 20.03.1624r. uroczyście przeniesiono go do murowanego nowego kościoła, otoczono kultem pod opieką ojców karmelitów.

Trwało wyposażenie świątyni; w roku 1642 jeszcze nie był gotowy główny ołtarz, a kościół już potrzebował remontu. Dnia 19.04.1648r. arcybiskup Mikołaj Krosnowski poświęcił wyremontowany kościół. W tym że i w następnym roku świątynia została uszkodzona przez Kozaków i dopiero w 1669 roku karmelici wyremontowali kościół. W 1671 roku karmelici, obawiając się napadu Turków, zostawili Bołszowce zabierając obraz Matki Bożej do Lwowa, gdzie znajdował się do 1718 roku. W 1676r. kościół został zniszczony przez Turków i w ciągu kilku dziesięcioleci karmelici, po powrocie do miasta modlili się w tymczasowej drewnianej świątyni.

Dopiero w roku 1718 rozpoczęto odbudowę kościoła (w stylu późnobarokowym) i klasztoru. Dnia 01.08.1725r. arcybiskup Jan Skarbek konsekrował kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Matki Bożej. W 1728r. skończono budowę, a w 1739 roku wykonano polichromię wnętrza. Dnia 12 sierpnia 1777 roku biskup pomocniczy Kryspin Cieszkowski poświęcił odnowiony kościół od zewnątrz i siedem ołtarzy świątyni, a 15 sierpnia koronował przeniesiony z amiejskiej do głównego ołtarza cudowny obraz koronami [5], poświęconymi przez Ojca Świętego Piusa VI w roku 1775 (pozwolenie na koronację obrazu dał w r. 1768 papież Klemens XIII).

Dnia 01.11.1791r. przy kościele ojców karmelitów została założona parafia w Bołszowcach, która ogarnęła 12 sąsiednich wsi. Obowiązki proboszcza pełnił przeor konwentu oo. karmelitów. Początkowo parafia nałeżała do dekanatu Brzeżany, od 1843 roku została dołączona do odnowionego dekanatu Konkolniki. Pod koniec XIXw. - na początku XXw. liczba parafian wynosiła od 2 do 3 tysięcy, mieszkali oni także we wsiach Bowszów (znany od 1153 roku), Hanówce, Herbutów (obecnie Narajiwka), Demeszkowce (1485r.), Żolibory, Konaszów (1440r.), Nimszyn, Skomorochy Nowe (1443r.), Tustań (w XII-XIII wiekach było to miejsce postoju łodzi) i Chorostków (obecnie przedmieście Halicza).

Na terenach parafii znajdowało się trzy kościoły: w Chorostkowie - zbudowany w 1861r. i odbudowany w 1926r. po zniszczeniu w latach I wojny światowej; w Skomorochach Starych - murowany kosztem Micelskiej w 1903r. (św. Szymona) i zbudowany od nowa w latach 1930-1933 (św. Michała Archanioła) [11]; w Hebrutowie - zbudowany w 1908r., konsekrowany w 1912r. i odbudowany w 1930r. [12]. W 1912r. w Skomorochach Starych założono ekspozyturę parafialną (w 1925r. została samodzielną parafią) do której weszły Skomorochy Nowe oraz Podszumlańce.

W latach 60-tych XIX wieku, z okazji 100-lecia koronacji cudownego obrazu kościół w Bołszowcach został gruntownie wyremontowany. Między innymi zostały odnowione wszystkie ołtarze: główny - 1861r., Jezusa Chrystusa Naszego Pana w 1862r., św. Józefa i Przemienienia Pańskiego - 1863 roku, św. Jana i św. Augustyna - 1864 i św. Franciszka w 1865 roku. Dnia 26.06.1865r. arcybiskup Franciszek Wirzchlejski poświęcił nowy dzwon - 'Mikołaj'. Kolejny remont zniszczonego w latach I wojny światowej kościoła przeprowadzono w latach 1920-1930 według projektu architekta J. Chrykowicza. Wtedy też pod kierownictwem T. Pisiewicza odnowiono ołtarze i nazwy bocznych zostały zmienione. Dnia 15.07.1930r. przy udziale biskupa Franciszka Lisowskiego oraz grekokatolickiego biskupa Mykyty Budki w odnowionej świątyni umieszczono odnowiony w Krakowie przez majstra M. Gonseckiego obraz Matki Bożej Bołszowskiej. W latach 1931-1933 kolejne prace remontowe według projektu T. Pisiewicza przeprowadził przeor o. Franciszek Biszak.

W 1944r. cudowny obraz został przewieziony do kościoła karmelitów we Lwowie, a w 1945r. wyjeżdżając po Polski zakonnicy zabrali go do Krakowa. W 1966 roku po odnowieniu obraz został przekazany do kościoła św. Katarzyny oo. karmelitów do Gdańska, gdzie 21.07.1968r. odbyła się intronizacja obrazu. Kościół w Bołszowcach zamknięto w 1947 roku, urządzono tu spichlerz, klasztor zaś zamieniono na chlew. Dopiero w 1990 roku świątynię [1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9] oddano wiernym. Rozpoczęto prace remontowe, które z braku kosztów były przerywane, obecnie trwa odbudowa świątyni.

W 2002 roku z Gdańska do Bołszowiec przywieziono kopię cudownego obrazu. W lipcu w latach 2003, 2004 i 2006 odbyły się Pielgrzymki Pokoju [10] ze Lwowa do świątyni Matki Bożej w Bołszowcach oraz Spotkania młodzieży, zorganizowane przez oo. franciszkanów, którzy od roku 2001 opiekują się dawną świątynią oo. karmelitów.

Biskup Buczek M., Sedelnyk I.,
ARCHIDIECEZJA LWOWSKA OBRZĄDKU ŁACIŃSKIEGO.
Parafie, kościoły oraz kaplicy,
tom 1, część 2, Lwów, 2006